اقبال يغمايى ( گردآورنده )
47
شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )
سيد اين مطالب درج بود : « خدماتى كه اين سيد بزرگوار در دورهء مشروطيت به امت مرحومه و ملت نجيبهء ايران نموده قلم از شرح و بيانش قاصر است . البته ايرانيان داخله بهتر از اين مهجور مىدانند كه اين سيد جليل بيست و پنج سال است كه در علو مدارج مسلمين با تيغ زبان جهاد فى سبيل الله مىنمايد . در عهد ناصر الدين شاه كه غالى در استبداد ، و زبانها از خوفش در كام خشك بود ، اين سيد المجاهدين به آواز بلند بدون هيچ خوف و بيم خلق را از خواب غفلت بيدار ، و به حقوق مليه آشنا مىفرمود و ازاينرو در هرنقطه قدم مىنهاد به اساس مختلفه به فشار هر طبقهاى از مستبدين مبتلا مىگرديد ولى چون به حق بود هميشه كلمهء عليا داشت . نه تنها به مواعظ حسنه و تقريرات سودمند اسلاميان را از خواب غفلت بيدار و به احقاق حقوق خود ترغيب مىنمود بلكه سالهاست صرير قلمش نيز به نداى ، قوموا يا ايها النائمون خفتگان بستر غفلت را بيدار مىفرمود . همواره مقالات مهيجانه ، و لوايح مشوقانه اين يكهتاز ميدان سياست زينت ده جرايد آزاد فارس بوده است . چنانچه از ده سال به اين طرف مكرر مقالات عالى و خيالات متعالى ايشان رونقبخش صفحات حبل المتين گرديده است . نه تنها جرايد فارسى و دانايان ايرانى معرف و قدردان اين وجود محترماند ، بلكه غالب جرايد فرنگ و آمريكا و عمدهء سياسيون اروپا و و آتازونى به السنهء مختلفه ايشان را ستايش مىكنند ، تقريراتشان را ترجمه نموده مفتخرا در جرايد پلتيكى خود درج ، و رموز سياسى آن را حل مىنمايند ، و مى - گويند : ملتى كه پس از بيدارى داراى چنين خطباى بليغ باشد محال است دوباره به خواب غفلت افتد . و اين سيد بزرگوار را به بزرگترين خطبا و متكلمين سياسى گذشتهء خود تشبيه مىنمايند ، و مربى مدنيت و نوعش مىخوانند . الحق وجود مبارك اين سيد نبيل و فاضل جليل ايرانيان را مايهء فخر و مباهات ، و بنيان مشروطيت را استوانهاى قويم ، و محبوبترين ايرانى نزد ايرانيان است . « هركس از دور و نزديك مايل به استفاضه از فرمايشات ايشان باشد به ادارهء